PROME CAPITULO
E MENSAHE
DI E POPULORUM PROGRESSIO
10. Despues di mas di cuarenta aña di su publicacion, e lesamento di e Populorum progressio ta ripiti pa keda fiel na su mensahe di caridad y di berdad, considerando e den e ambito di e magisterio specifico di Pablo VI y, mas general den e tradicion di e doctrina social di e Iglesia. Nan mester baluta despues e diferente termino den cual awendia, cu ta diferenta di e tempo aya, mester plantea e problema di desaroyo. P'esei, e punto di bista corecto ta esun di e Tradicion di e fe apostolico [13], patrimonio antiguo y nobo, di cua e Populorum progressio lo ta un documento sin fundamento y e cuestionnan di desaroyo lo keda reduci na datonan sociologico.
11. E publicacion di e Populorum progressio a tuma lugar poco despues di e final di e Concilio Eucumenico Vaticano II. E mesun Enciclica ta señala den e prome paragraphnan su relacion intimo cu e Concilio [14]. Binti aña despues, Huan Pablo II a bolbe pone atencion den e Sollicitudo rei socialis riba e bon relacion di e Enciclica menciona cu e Concilio y, den particular, cu e Constitucion pastoral Gaudium et spes [15]. Aki tambe mi ta desea di recorda e importancia di e Concilio Vaticano II pa e Enciclica di Pablo VI, y pa henter e Magisterio social di e Sumo Pontificenan cu a siguie. E Concilio a profundisa den loke cu desde semper a pertenece na e berdad di e fe, loke cu ta nifica, cu e Iglesia, estando den servicio di Dios, ta na servicio di e mundo den terminonan di amor y berdad. Pablo VI precisamente a sali for di e vision aki pa bisa nos dos gran berdad. E prome ta cu henter e Iglesia, completamente manera cu e ta y ta obra, ora e ta anuncia, e ta celebra y ta actua den e caridad, cu e tendencia na promove e desaroyo integral di e hende. E tin un papel publico cu no ta gasta den su actividadnan di asistencia o educacion, sino cu e ta manifesta tur su capacidad propio di servicio den e promocion di e hende y e fraternidad universal ora cu e por conta cu un regimen di libertad. E libertad menciona ta haña su mes stroba den hopi casonan dor di prohibicion y persecucion, o tambe limita, ora cu ta reduci e presencia publico di e Iglesia na solamente su actividadnan caritativa. E di dos berdad ta cu e desaroyo autentico di e hende ta concerni di manera unitaria e totalidad di e persona den tur su dimencionnan [16]. Sin e perspectiva di un bida eterno, e progreso humano den e mundo aki ta keda sin aliento. Sera den e historia, e ta keda expone na e riesgo di reduci solamente na e aumento di por posee; asina aki, e humanidad ta perde e balentia di ta disponibel pa e rikesanan di mas halto, pa iniciativanan grandi y desinteresa cu e caridad universal ta exigi. E hende no ta desaroya unicamente pa su mesun forsanan, mescos cu e no por duna e desaroyo asina no mas di parti p'afor. Segun e curso di historia, hopi biaha a kere cu e creacion di institucionnan tabata suficiente pa garantisa e humanidad e ehercicio di derecho pa e desaroyo. Desafortunadamente, a deposita un confiansa di mas den e institucionnan menciona, casi manera cu nan por a haña loke cu tawata desea na un manera automatico. Den realidad, e institucionnan riba nan mes no ta suficiente, pasobra e desaroyo humano integral ta prome cu tur cos vocacion y, p'esei, e ta comport'e manera cu cu tur hende ta asumi nan responsabilidadnan liber y solidariamente. E desaroyo aki ta exigi, ademas di un vision transcendente di e persona, e mester di Dios; sin djE, o e ta nenga e desaroyo, o e ta laga su mes den e mannan di hende, cu ta entrega su mes na gaba di e salbacion di su mes y ta caba pa promove un desaroyo deshumanisa. Ademas, solamente e encuentro cu Dios ta permiti pa no «mira semper solamente e otro den e prohimo» [17], sino reconoce den dje e imagen dibino, yegando asina na descubri berdaderamente e otro y madura un amor cu «ta ocupa y preocupa su mes pa e otro» [18].
12. E relacion entre e Populorum progressio y e Concilio Vaticano II no ta representa un ruptura entre e Magisterio social di Pablo VI y esun di e Pontificenan cu lo siguie, pasobra cu e Concilio ta profundisa dicho magisterio den e continuidad di e bida di e Iglesia [19]. Den e sentido aki, algun subdivisionnan abstracto di e doctrina social di e Iglesia, cu ta aplica na e enseñansanan social pontificio ta catagorisa straño na dje, nan no ta contribui na clarific'e. No tin dos tipo di doctrina social, un preconciliar, diferente den su mes, sino unicamente un enseñansa, coherente y na mesun tempo semper nobo [20].Ta husto pa señala e cosnan straño di un of otro Enciclica, di e enseñansa di un of otro Pontifice, pero sin nunca perde di bista e relacion di henter e corpus doctrinal den su unidad [21]. Relacion no ta nifica un sistema sera, sino mas bien e fidelidad dinamico pa un luz ricibi. E doctrina social di Iglesia ta ilumina cu un luz cu no ta cambia e problemanan cu semper ta nobo, cu ta sali [22]. Esaki ta cuida tanto e caracter permanente, como historico di e «patrimonio» doctrinal aki.[23] cu, su caracteristicanan specifico, ta forma parti di e tradicion cu ta semper bibo di e Iglesia [24]. E doctrina social ta construi riba e fundeshi transmiti pa e Apostelnan na e Padernan di e Iglesia y acepta y profundisa despues pa e Doctornan cristiano grandi. E doctrina aki ta manda definitivamente pa e homber nobo, na e «ultimo Adam, spirito cu ta duna bida» (1 Co 15,45), y cu ta principio di caridad cu «nunca ta caba» (1 Co 13,8). Santonan a duna testimonio na esaki y hopi a duna nan bida pa Cristo Salbador den e campo di husticia y paz. Den dje ta expresa e tarea profetica di e Sumo Pontificenan pa guia e Iglesia di Cristo apostolicamente y di haci distincion di e exigencianan nobo di e evangelisacion. Pa e razon nan aki, e Populorum progressio, hinca den e gran coriente di e Tradicion, ainda por papia cu nos.
13. Ademas di su union intimo cu tur e doctrina social di e Iglesia, e Populorum progressio ta envolvi hopi yega cu e union di henter e magisterio di Pablo VI y, cu su magisterio social. Su enseñansanan social tawata masha notable: el a reafirma e importancia imprescindibel di e Evangelio pa e construccion di e sociedad segun libertad y husticia, den e perspectiva ideal y historico di un civilizacion anima pa e amor. Pablo VI a compronde masha cla cu e cuestion social a bira mundial [25] y a capta e relacion di tus dos banda entre e impulso rumbo pa unificacion di e humanidad y e ideal cristian di un unico famia di e pueblonan, solidario den un hermandad igual. El a indica den e desaroyo, humano y cristianamente compronde, e curazon di e mensahe social cristian y el a propone e caridad cristian como forsa principal na servicio di e desaroyo. Movi pa e deseo di haci e amor di Cristo completamente visibel pa e hende, Pablo VI a enfrenta cu firmesa cuestionnan etico importante, sin tuma aden cu e debilidad cultural di su tempo.
14. Cu e Carta apostolico Octogesima adveniens, di 1971, Pablo VI despues a trata e tema di e sentido di e politica y e peligro cu e visionnan utopico y ideologico cu ta compromete su calidad etico y humano. Nan ta argumentonan cu, ta hopi uni cu e desaroyo. Lamentablemente, e ideologianan negativo continuamente ta surgi. Pablo VI ya a spierta riba e ideologia tecnocratico [26], particularmente awendia cu ta custumbra, conciente di e gran riesgo di confia henter e proceso di e desaroyo solamente na e parti tecnico, pasobra di e forma aki nan lo keda sin orientacion. Riba su mes considera, e tecnica ta ambivalente. Si di un banda actualmente tin ken cu ta custumbra di confia completamente den dje e proceso di desaroyo, di otro banda, ta adverti cu por surgi ideologianan cu ta ninga in toto e utilidad mes di e desaroyo, y ta consider'e radicalmente antihumano y cu solamente e ta comporta degradacion. Asina, tin ora cu ta yega na condena, no solamente e forma cu no ta bon y inhusto, cu hende ta orienta e progreso, sino tambe e descubrimentonan cientifico mes cu, contrario na esaki, ta un oportunidad pa crecemento pa tur, si us'e bon. E idea di un mundo sin desaroyo ta expresa desconfiansa den e hende y den Dios. Mientras tanto, ta un eror grave pa desprecia e capacidadnan humano di controla e desviacionnan di e desaroyo o incluso ignora cu e hende tin tendencia na «ta mas». Pa considera ideologicamente como absoluto e progreso tecnico y soña cu un utopia di un humanidad cu ta bolbe na su estado di origen den naturalesa, ta dos forma den contra di otro pa libera e progreso di su baloracion moral y, na mes momento, di nos responsabilidad.
15. Otro dos documento di Pablo VI, maske cu nan no ta asina hopi relaciona cu e doctrina social - e Enclica Humanae vitae, di 25 di juli di 1968, y e Exhortacion apostolica Evangelii muntiandi, di 8 di december di 1975 - ta masha importante pa mustra e sentido plenamente humano di e desaroyo propone pa Iglesia. Mientras tanto, ta oportuno pa lesa tambe e textonan ei den relacion cu e Populorum progressio.
E Enciclica Humanae vitae ta subraya e sentido di union y procreador na mesun momento cu e sexualidad, poniendo asina como fundamento di e sociedad e pareha di e esposonan, homber y muher, cu ta atrae mutuamente na e distincion y cu ta complementa otro; un pareha pues, habri na e bida [27]. No ta trata unicamente di un moral individual: e Humanae vitae ta señala e fuerte vinculonan entre etica di e bida y etica social, inaugurando un tematica di e magisterio cu a bai tumando forma poco poco den varios documento y, como ultimo, den e Enciclica Evangelium vitae di Huan Pablo II [28]. Iglesia ta propone cu forsa e relacion aki entre etica di e bida y etica social, consciente di cu «no por tin basenan solido, den un sociedad cu mientras cu ta afirma balornan manera dignidad di e persona, husticia y e paz - nan ta contradeci radicalmente aceptando y tolerando e formanan mas varia di menosprecio y violacion di e bida humana, prome cu tur cos si e ta debil y margina» [29].
E Exhortacion apostolico Evangelii nuntiandi ta encera un relacion masha yega cu e desaroyo, pa loke cu ta trata «e evangelisacion - asina Pablo VI ta scirbi - lo no ta completo, si no tene na cuenta e splicacion mutuo cu den e curso di tempo ta keda estableci entre Evangelio y e bida concreto, personal y social di e hende» [30].
«Entre Evangelisacion y promocion humano (desaroyo, liberacion) ta existi efectivamente lasonan masha fuerte» [31]: saliendo for di e creencia aki, Pablo VI a aclara e relacion entre e anuncio di Cristo y e promocion di e persona den e sociedad. E testimonio di e caridad di Cristo mediante e husticia, paz y desaroyo ta forma parti di e evangelisacion, pasobra pa Hesucristo, cu ta stima nos, ta interesa tur hende. Riba e enseñansanan importante aki ta funda e aspecto misionero [32] di e doctrina social di e Iglesia, manera un elemento esencial di evangelisacion [33]. E ta anuncio y testimonio di fe. E ta instrumento y fuente imprescindibel pa siña di dje.
16. Den e Populorum progressio, Pablo VI kier a bisa nos, prome cu tur cos, cu e progreso, den su origen y loke cu e ta encera, ta un vocacion: «Den e programa di Dios, cada hende ta yama pa promove su propio progreso, pasobra e bida di tur hende ta un vocacion» [34]. Esaki ta precisamente loke cu ta legitima e intervencion di Iglesia den e problematica di e desaroyo. Si esaki afecta solamente e aspectonan tecnico di e bida di hende, y no e modo di su paso den e historia hunto cu e otro rumannan, ni e descubrimento di e meta di e caminda aki, Iglesia lo no tin nada di keha di dje. Pablo VI, mescos cu Leon XIII den e Rerum Novarum [35], tawata consciente na cumpli cu un deber propio di su ministerio, proyectando e luz di Evangelio riba e cuestionnan social di su tempo [36].
Bisando cu e desaroyo ta vocacion ta igual na reconoce, pa un banda, cu esaki ta nace for di un yamada trascendental y, di otro banda, cu e ta incapaz di duna di conoce su ultimo significacion e mes. Cu bon motibonan, e palabra «vocacion» ta parece di nobo den otro pasahe di e Enciclica, na unda cu ta afirma: «No ta existi, anto, mas cu un humanismo berdadero cu ta habri pa e Absoluto den e reconocimento di un vocacion cu ta duna e idea berdadero di e bida humano» [37]. E vision aki di e progreso ta e curazon di e Populorum progressio y ta motiva tur e reflexionnan di Pablo VI riba e libertad, e berdad y e caridad den e desaroyo. E ta tambe e razon principal pa cua e Enciclica ei ainda ta actual den nos dianan.
17. E vocacion ta un yamada cu ta rekeri un contesta liber y responsabel. E desaroyo humano integral ta mas importante cu e libertad responsabel di e persona y e pueblonan: ningun structura por garantisa e desaroyo señala desde pafor y ariba e responsabilidad humano. E «mesianismonan prometedor, pero imaginadonan di ilusionnan» [38] ta basa nan propio propuestanan den e negacion di e dimension trascendente di e desaroyo, sigur di tin tur cos na nan disposicion. E seguridad falso aki, ta comberti den debilidad, pasobra e ta encera e comportamento di hende, reduci na un medio pa e desaroyo, mientras cu e humildad di ken ta acohe un vocacion ta transforma den berdadero autonomia, pasobra e ta haci e hende liber. Pablo VI no tin duda cu tin obstaculonan y condicionamento cu ta frena e desaroyo, pero e tin certesa tambe cu «cada un ta permanece semper. No ta importa loke cu nan ta e influencianan cu ta eherce riba dje, e autor principal di su exitonan o di su fracaso»[39]. E libertad aki ta referi na e desaroyo cu nos tin dilanti di nos pero, na mes un momento, tambe na e situacionnan di subdesaroyo, cu no ta fruto di e casualidad o di un necesidad historico, sino cu ta depende di e responsabilidad humano. P'esei, «e pueblonan cu tin hamber awendia ta, interpela, e pueblonan cu ta bon para cu acento dramatico» [40]. Esaki tambe ta vocacion, pa loke cu ta e yamada di hendenan liber pa asumi un responsabilidad comun. Pablo VI ta aprecia netamente e importancia di e scrituranan economico y di e institucionnan, pero e tawata hiba cuenta cu e mesun claridad, cu e naturalesa di e cosnan aki tawata usa pa instrumentonan di e libertad humano. Solamente si un persona ta liber, e por ta integralmente humano; unicamente den un regimen di libertad responsabel e por crece na un manera adecua.
18. Ademas di e libertad, e desaroyo humano integral como vocacion ta exigi cu ta respeta e berdad. E vocacion pa e progreso ta impulsa e hendenan pa «haci, conoce y tin mas pa ta mas» [41]. Pero e cuestion ta: kico ta nifica ta mas? Riba e pregunta aki, Pablo VI ta contesta indicando cu loke cu esencialmente ta implica e «desaroyo autentico»: «cu mester ta integro, loke cu kiermen, promove tur hende y e hende completo» [42]. Den e competencia entre e diferente visionnan di hende cu, mas hopi cu den e sociedad di Pablo VI, nan ta propone tambe den esun di awendia, e vision cristian tin e peculiaridad di afirma y hustifica e balo incondicional di e persona humano y e sentido di su crecimento. E vocacion cristian den desaroyo ta yuda busca e promocion di tur hende y di e hende completo. Pablo VI ta scirbi: «Loke cu ta conta pa nos ta e hende, cada hende, cada agrupacion di hende, hasta henter e humanidad» [43]. E fe cristian ta ocupa su mes di e desaroyo, no di apoya su mes den privilegionan di poder, ni tampoco den e meritonan di e cristiannan, cu sigur a entrega nan mes y tambe awe nan ta entrega, hunto cu nan limitacionnan natural [44] sino solamente den Cristo, na ken mester manda tur vocacion autentico pa e desaroyo humano integral. E Evangelio ta un elemento fundamental di e desaroyo pasobra den dje, Cristo, «den e mesun revelacion di e misterio di e Tata y di su amor, ta manifesta plenamente e hende na e propio hende» [45]. Cu e enseñansanan di su Señor, Iglesia ta tene bista riba e signonan di e tempo, e ta interpreta nan y ofrece nan na mundo «loke cu e ta posee di su mes: un vision global di e hende y di e humanidad» [46]. Precisamente pasobra Dios ta pronuncia e «si» mas grandi na hende [47], e hende no por keda sin pone su mes disponibel na e vocacion dibino pa realiza e propio desaroyo. E berdad di e desaroyo ta consisti den su totalidad: si no ta di e hende completo y di tur hende, e no ta un desaroyo berdadero. Esaki ta e mensahe central di e Populorum progressio, cu ta balido awe y semper. E desaroyo humano integral den e plano natural, ora cu e ta un contesta riba un vocacion di Dios creador [48], ta rekeri su autentificacion den «un humanismo trascendental, cu ta duna e [hende] su mayor plenitud; esaki ta e finalidad supremo di e desaroyo personal» [49]. Mientras tanto, e vocacion cristian na dicho desaroyo ta encera tanto e plano natural como e sobrenatural, esaki ta e motibo pa cua, «ora cu Dios disparece nos capacidad pa reconoce e ordo natural, e finalidad y e "bondad", ta cuminsa caba» [50].
19. Finalmente, e vision di e desaroyo como vocacion, ta haci cu su centro ta e caridad. Den e Enciclica Populorum progressio, Pablo VI a señala cu e causanan di e subdesaroyo no ta principalmente di e ordo material. El a invita nos pa busc'e den otro dimensionnan di e hende. Prome cu tur cos, den e boluntad, cu ta cu frecuencia no ta haci caso di e debernan di e solidaridad. Despues den e pensamento, cu no semper sa con pa orienta e deseo na forma adecua. P'esei, pa alcansa e desaroyo ta haci falta «pensadonan di reflexion profundo cu ta busca un humanismo nobo, cu ta permiti e hende moderno pa haña su mes» [51]. Pero esaki, no ta tur cos. E subdesaroyo tin un causa mas importante ainda cu e tin falta di pensamento: ta «e falta di fraternidad entre e hendenan y entre e pueblonan» [52]. E fraternidad aki, por ta cu e hendenan lo por logr'e algun dia nan so? E sociedad cu ta cada bes mas globalisa ta cada bes mas cerca di nos, pero no mas ruman. E razon su so, ta capaz di acepta igualdad entre e hendenan, y di establece un convivencia civico entre nan, pero nan no ta yega na funda e hermandad. Esaki ta nace di un vocacion transcendente entre Dios Tata, esun prome cu a yega di stima nos, y cu a siña nos mediante di e Yiu loke cu ta e caridad fraterno. Pablo VI, presentando e diferente nivelnan di e proceso di desaroyo di e hende, a eleva, despues di a caba di menciona e fe, «e unidad di e caridad di Cristo, cu ta yama nos tur pa participa, manera yiunan, den e bida di Dios bibo, Tata di tur hende» [53].
20. E perspectivanan habri aki pa e Populorum progressio ta sigui di ta fundamental pa duna bida y orientacion na nos compromiso pa e desaroyo di e pueblonan. Ademas, e Populorum progressio un biaha mas ta pone enfasis riba e urgencia di e reformanan [54] y ta pidi cu, dilanti di e problemanan grandi di e inhusticia den desaroyo di e pueblonan, mester actua cu brio y sin tarda. E urgencia aki ta yega tambe yena pa e caridad den e berdad. E ta e caridad di Cristo loke cu ta mandanos: «caritas Christi urget nos» (2 Co 5, 14). E urgencia aki no a ser causa solamente pa e estado di e cosnan, e no ta sali solamente di e acontecimentonan y problemanan, sino di loke cu ta den e wega: e necesidad pa alcansa un autentico fraternidad. Logra e meta aki ta masha importante, cu ta exigi pa tum'e den consideracion pa comprond'e hopi bon y mobilis'e corectamente cu e «curazon», cu e fin di hacie cambia e procesonan economico y social actual, rumbo pa metanan completamente humano.
pa bay siguiente >>