SAN HUAN MARIA VIANNEY [1786-1859]
- Un bida bou di e mirada di Dios -
Naci riba 8 di mei di 1786 na Dardilly, cerca di Lyon, den un famia di agricultor, Huan Maria Vianney ta conoce un infancia marca pa e ferbor y amor di su mayornan. E contexto di e Revolucion frances ta eherce un influencia fuerte den su hubentud: e ta haci su prome confesion na e pia di e gran holoshi, den e sala di e cas caminda el a nace, y no den e iglesia di e pueblo, y e ta ricibi e absolucion pa un sacerdote clandestino.
Dos aña despues, e ta haci su prome comunion den un mangashina, durante un Misa clandestino celebra pa un sacerdote rebelde. Cu su 17 aña, e ta dicidi di contesta e yamada di Dios: "Mi lo kier gana almanan pa e Bon Dios", e lo bisa su mama, Marie Beluze. Di otro banda, su tata, ta opone su mes pa dos aña largo contra e proyecto aki, pasobra falta mannan pa yuda den e cas paterno.
Cu su 20 aña e ta cuminsa prepara su mes pa e sacerdocio cu e abad Balley, Paroko di Ecully. E dificultadnan ta hacie crece: e ta pasa hopi lihe for di e desaliento pa e speranza, e ta bai riba peregrinacion na Louvesc, na e graf di San Francisco Regis. E ta obliga na deserta ora e wordo yama pa drenta ehercito y bai den combate durante e guera na Spaña. E abad Balley, en cambio, sa di yud'e durante e añanan ei caracteriza pa hopi prueba. Ordena como sacerdote na 1815 den un prome tempo e ta bira vicario na Ecully.
Na 1818, nan ta mand'e pa Ars. Ei, e ta spierta e fe di e parokianonan cu su sermonnan, pero specialmente cu su oracionnan y su estilo di bida. E ta sinti su mes pober dilanti di e mision cu e tin di cumpli cu ne, pero e ta bandona su mes na e misericordia di Dios. E ta restaura y dorna e Iglesia, funda un orfanato cu e ta duna e nomber di "Providencia" y e ta ocupa su mes di esnan mas pober.
Hopi lihe, su reputacion di confesor ta atrae masha hopi peregrino cu dor di dje ta busca e pordon di Dios y e paz den curazon. Ataca pa masha prueba- y luchanan interior, e ta mantene su curazon bon duro den e amor di Dios y na e rumannan; su unico preocupacion ta e salbacion di e almanan. Su lesnan di catisashi y su homilianan ta papia specialmente di e bondad y di e misericordia di Dios. E sacerdote cu ta gasta su mes pa amor dilanti di e Santo Sacramento, tur cos duna na Dios, na su parokianonan y na e peregrinonan, ta muri dia 4 di augustus di 1859, despues di a entrega su mes te na e extremo di e Amor. Su pobreza no tawata fingi. E tawata sa cu un dia e lo muri manera un "prisionero di e confesionario". Tres biaha el a purba hui di su parokia, keriendo su mes indigno di e mision di Paroko, y keriendo cu e ta den realidad un pantaya na e bondad di Dios na lugar di un portador di su Amor. E ultimo biaha, tawata mas o menos seis aña prome cu su morto. E parokianonan a recuper'e, dor cu nan a zona e belnan den pleno anochi. Di biaha el a bai na su iglesia y el a confesa te un'or di mainta. E dia siguienta el a bisa: "mi a comporta mi mes manera un mucha chikito." Na ocasion di su entiero, e muchedumbre tawata consisti di mas di mil hende, entre nan e obispo y tur e sacerdotenan di e diocesis, cu a bin pa brasa esun cu tawata nan modelo.
Riba 8 di januari di 1905 e ta wordo beatifica, e mesun aña e ta keda declara e "patron di e sacerdotenan di Francia." Canoniza na 1925 pa Pio XI, e mesun aña di Santa Teresa di e Niño Hesus, e ta wordo proclama na 1929 "patron di tur e parokonan di e universo." Papa Huan Pablo II a bini na Ars na 1986.
Awe Ars ta acoge cada aña 450.000 peregrino y e Santuario ta propone diferente actividad. Na 1986 a habri un seminario pa forma e futuro sacerdotenan segun e scol di "Monseñor Vianney." Echo ta cu, caminda e santonan ta pasa, Dios ta pasa hunto cu nan!
Homber di oracion
Momentonan largo transcuri dilanti di e tabernaculo, un intimidad berdadero cu Dios, un abandono total na su boluntad, un cara transfigura... tur e elementonan cu ta impresiona esnan cu tawata hañ'e y cu tawata laga percibi e profundidad di su bida di oracion y di su union cu Dios. Pa no papia di su gran alegria y di su amistad berdadero cu Dios: "Mi ta stima bo, oh mi Dios y mi solo deseo ta pa stima bo te na e ultimo rosea di mi bida." Un amistad cu ta nifica un reciprocidad manera dos pida was, J.M. Vianney a precisa, cu, ora cu nan dirti hunto, ya no por separa nan ni identifica cada un di nan mas; asina ta pasa cu nos alma cu Dios ora nos ta reza...
E curazon bibo: e Eucaristia celebra y adora
"E ta einan!" e Santo Pader a sclama mirando e tabernakel. Homber di e Eucaristia, celebra y adora: "No tin nada mas grandi cu e Eucaristia", e tawata sclama. Kizas loke mas a impresion'e tawata constata cu su Dios tawata ei, presente pa nos den e tabernakel: "E ta warda nos!." E proceso di bira conciente di e presencia real di Dios den e Santo Sacramento ta kizas un di su gracianan mas grandi y un di su alegrianan mas grandi. Duna Dios na e hendenan y e hendenan na Dios: e sacrificio eucaristico ta comberti hopi lihe den e curazon di su dianan y di su pastoral.
Obsesiona pa e salbacion di e hendenan
Ta kizas lo ke mihor ta resumi cuanto e Pader Santo a nifica durante su 41 aña di presencia na Ars. Obsesiona pa e propio salbacion y pa esun di e otronan, specialmente di esnan cu tawata bin cerca dje o cu a keda confia na dje. Como Paroko, e mester a "duna cuenta" na Dios y stim'e, di sa cu E ta stima nos... asina J. M. Vianney tawata pura su mes sin stop henter ora.
Martir di e confesionario
For di 1830, masha hopi hende a bin na Ars pa confesa cu n'e y mas di 100.000 den e ultimo aña di su bidavida... Asta 17 ora pa dia, claba den su confesionario pa reconcilia e hendenan cu Dios y entre nan, e Pader di Ars ta un berdadero martir di e confesionario, Huan Pablo II a remarca. Conkista pa e amor di Dios, admira dilanti di e vocacion di e hende, e tawata midi e locura cu tawata implica kier separa su mes di Dios. E tawata kier cu cada un por tawata liber pa por gusta e amor di Dios.
N'e curazon di su parokia, un homber autenticamente social
"Nan no sa cuanto e Santo Pader a haci den e social", un di su biografonan ta bisa. Mirando den cada un di su rumannan e presencia di Señor, e no a haña paz den yuda nan, alivia nan sufrimentonan o nan heridanan, crea e condicionnan pa cu cada un por sinti nan mes liber y realiza. Orfanato, scolnan, e cuido di esnan mas pober y di e enfermonan, constructor incansabel... nada tawata scap'e. E tawata compaña e famianan y e tawata forsa su mes pa protega nan di tur loke por destrui nan (alcohol, violencia, egoismo...). Den su pueblo, e tawata trata di considera e hende den tur su dimensionnan (humano, spiritual, social).
Patron di tur e parokonan di e universo
Beatifica na 1904, e ta keda declara den e mesun aña, riba 12 di april, patron di e sacerdotenan di Francia pa San Pio X. Den 1929, cuatro aña despues di su canonizacion, e Papa Pio XI ta declar'e "patron di tur e parokonan di e universo." Papa Huan Pablo II ta confirma e idea aki recordando na tres casion cu "e Pader di Ars ta keda pa tur e paisnan un modelo sin igual di e realizacion di e ministerio y na mes momento di e santidad di e ministro." "Oh, di berdad e sacerdote ta algo grandi!", Huan Maria Vianney tawata bisa, pasobra e por duna Dios na e hendenan y e hendenan na Dios; e ta e testigo di e ternura di e Pader pa cada un y e artifice di e salbacion.
E Pader di Ars, un gran ruman den e sacerdocio, na cua cada sacerdote di mundo por confia su ministerio o su bida sacerdotal.
Un yamada universal na e santidad
"Mi ta siña bo e caminda di e Shelo", el a contesta e pastorcito cu tawata indic'e e caminda pa Ars, esta, mi ta yuda bo pa bo bira santo.
"Na unda e santonan ta pasa, Dios ta pasa hunto cu nan!" e ta bisa despues. Al fin, e tawata invita cada un pa laga nan wordo santifica pa Dios, na busca dor di tur e medionan e comunion ei cu Dios, aki abou y pa e eternidad.
Palabranan di e Santo Pader di Ars
(Cu su palabranan, Huan Maria Vianney tawata sa di mishi e curazonnan y conduci nan na Dios)
Misericordia y sacramento di pordon
Si nos comprond'e bon loke ta nifica ta un yiu di Dios, nos lo no por haci malo (...) ta e yiu di Dios, oh e bunita dignidad!
E misericordia di Dios ta manera un roi cu a desborda. E ta lastra e curazonnan ora cu e pasa.
No ta e pecador cu ta bolbe cerca Dios pa pidie pordon, ta Dios cu ta core tras di e pecador y ta hacie bolbe na djE.
Laga nos duna e ora e alegria aki na e bon Pader aki: laga nos bolbe cerca djE ... y nos lo ta feliz.
E bon Dios semper ta dispuesto na ricibi nos. Su pasenshi ta warda nos!
Tin di nan ta dirigi nan mes na e Pader eterno cu un curazon duro. O, con ta kiboca! E Pader Eterno, pa desarma su husticia, el a duna su yiu un curazon excesivamente bon: e no ta duna loke cu e no tin...
Tin esnan cu ta bisa: "mi a haci demasiado cosnan malo, e Bon Dios no por pordona mi." Ta trata di un blasfemia grandi. Ta mescos cu ta pone un limite na e misericordia di Dios, cu e no tin: e ta infinito.
Nos fayonan ta granonan di santo banda di e gran sero di e misericordia di Dios.
Ora cu e sacerdote ta duna absolucion, ta necesario pensa den un solo cos: cu e sanger di e bon Dios drama riba nos alma pa lab'e, purific'e y hacie bunita manera e tawata despues di e bautismo.
E bon Dios, na momento di e absolucion, ta tira patras di su lomba nos picanan, esta e ta lubida, e ta cancela nan: nan no ta bolbe parece nunca mas.
No ta papia nunca mas di e picanan pordona. Nan a keda cancela, nan no ta existi mas!
E eucaristia y e comunion
Tur e bon obranan hunto no ta conta pareu cu e sacrificio di e Misa, pasobra nan ta obranan di hende, mientras e Santa Misa ta obra di Dios.
No tin nada mas grandi cu e Eucaristia.
Oh mi yiunan! Kico Nos Señor ta haci den e Sacramento di su amor? El a tuma su curazon bon pa stima nos, y e ta saca for di e curazon ei un transpiracion di ternura y di misericordia pa hoga e picanan di e mundo.
Einan ta esun cu ta stima nos tanto! Dicon no por stim'e?
E nutrimento di e alma ta e curpa y e sanger di un Dios. Si bo pens'e, bo por perde pa e eternidad den e abismo ei di amor!
Bin na e comunion, bin na Hesus, bin biba di djE, pa biba p'E.
E bon Dios, cu kier duna nos den e sacramento di su amor, a duna nos un deseo profundo y grandi cu solamente E por satisfac'e.
E comunion ta produci den e alma manera un golpi di fuelle (instrumento pa supla e biento den un rumbo determina) den un candela cu ta cuminsa paga, pero na unda ainda tin hopi vlam (vlamdam).
Ora cu nos comulga, si un hende bisa nos: Kico bo ta hiba cas?, nos por contesta: "Mi ta hiba e shelo."
Bo no ta bisa cu bo no ta digno. Ta berdad: bo no ta digno, pero bo mester di dje.
E oracion
E oracion no ta otro cos cu e union cu Dios.
E oracion ta un amistad dushi, un familiaridad sorprendente (...) e ta un coloquio dushi di e yiu cu su Tata.
Mas bo reza, mas bo kier reza.
Bo tin un curazon chikito, pero e oracion ta hacie grandi y ta hacie capaz di stima Dios.
Nan no ta largo ni esunnan bunita cu e bon Dios ta mira, sino esunnan cu ta bin for di e fondo di e curazon, cu un gran respet y un deseo berdadero di gusta Dios.
Ora cu nos kita un cuarto di ora chikito for di nos ocupacionnan, for di algun cos inutil, pa nos reza ta satisfac'e!
E oracion priva ta parce e yerba (hooi) plama p'aki p'aya den e campo. Si bo cende e candela, e vlam tin poco ardor, pero si nos agrupa tur e yerba plama, e vlam ta bira grandi y e ta lanta te na shelo: asina ta e oracion publico.
E hende ta un pober cu mester pidi tur cos na Dios.
E hende tin un funcion bunita, esun di reza y di stima... Ata aki e felicidad di e hende riba tera.
Ban, mi alma, bai combersa cu e bon Dios, na traha cu n'E, na cana cu n'E, na combati y sufri cu n'E. Bo lo traha, pero E lo bendiciona bo trabou; bo lo cana, pero E lo bendiciona bo pasonan; bo lo sufri, pero e lo bendiciona bo awa di wowonan. Con grandi, con noble, con consolador ta haci tur cos den compañia y bou e mirada di e bon Dios, y pa pensa cu E ta weita tur cos, ta conta tur cos!...
E sacerdote
E ordo: ta un sacramento cu ta parce cu e no ta referi na niun di boso y ta un sacramento cu ta referi na tur hende.
Ta e sacerdote ken ta continua e obra di Redencion na tera.
Ora bo mira e sacerdote, bo ta pensa den Nos Señor Hesucristo.
E sacerdote no ta sacerdote p'e mes, e ta pa bosonan.
Bo ta bai confesa cu e Birgen Santo o cu un angel. Nan ta absolve bo? Na ta duna bo e curpa y e sanger di Nos Señor? No, e Birgen Santo no por haci cu su Yiu dibino ta baha den e hostia. Aunke bo tin dosshen angel pa boso ayanan, nan no por absolve boso. Un sacerdote, pa con simpel e ta, por hacie. E por bisa: bai den paz, mi ta pordona boso.
Oh, e sacerdote ta di berdad algo grandi!
Un bon pastor, un pastor segun e curazon di Dios, ta e tesoro di mas grandi cu e bon Dios por concede na un parokia y un di e donnan mas precioso di e misericordia dibino.
E Sacerdocio ta e amor di e curazon di Hesus.
Bo ta laga un parokia pa binti aña sin sacerdote: nan lo adora e bestianan.
E Birgen Maria
E Birgen Maria ta e criatura bunita ei cu nunca a disgusta e bon Dios.
E Pader ta stima mira e curazon di e Santa Birgen Maria como e obra maestra di su mannan.
Hesucristo, despues di a duna nos tur loke e por a duna nos, e kier ainda haci nos herederonan di loke e tin di mas precioso, esta di su Mama Santo.
E Birgen Maria a genera nos dos biaha, den e encarnacion y na e pianan di e Cruz: e ta, pues, dos biaha nos Mama.
Bo no ta drenta den un cas sin papia cu e portero! Pues bon, e Birgen Santo ta e portero di e Shelo!
E ave Maria ta un oracion cu no ta cansa nunca.
Tur loke e Yiu ta pidi e Tata e ta dun'e. Tur loke e Mama pidi e yiu igualmente ta wordo duna.
E medio mas sigur pa conoce e boluntad di Dios, ta reza na nos bon Mama.
Ora nos mannan a mishi cu aromanan, nan ta perfuma tur loke cu nan mishi cu ne. Laga nos pasa nos oracionnan dor di e mannan di e Birgen Santo, e ta perfumanan.
Mi ta pensa cu, na final di mundo, e Birgen Santo lo ta masha trankilo, pero te ora cu e mundo dura, nan ta hal'e (trek e) di tur banda...